Παρασκευή, 22 Φεβρουαρίου 2013

Ο προσφυγικός οικισμός της Νάπολι

Η Πρόνοια, τόπος καταγωγής του συγχωρεμένου του πατέρα μου και μέρος που τον έκανε πάντοτε να νιώθει περήφανος, αποτελεί ένα από τα πιο ιστορικά μέρη της περιοχής με μεγάλη προσφυγική ιστορία.


Πέρα από την αρχαία της ιστορία (αρχαία νεκροταφεία κτλ.) η Πρόνοια κατοικείται από τον 15ο αιώνα μέχρι περίπου τον 18ο αποκλειστικά από εργάτες και κατόπιν ερημώνεται.

Το 1822, όταν το Ναύπλιο απελευθερώθηκε από τους Τούρκους, συρρέουν στην περιοχή πρόσφυγες από όλη τη χώρα, κυρίως τη Κρήτη, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί τεράστιο ζήτημα στέγασης. Το πρόβλημα το έλυσε ο Γιαννάκης ο Καποδίστριας το 1828 ιδρύοντας επίσημα τον προσφυγικό οικισμό της Πρόνοιας Ναυπλίου.

Από τότε μέχρι σήμερα, η Πρόνοια είναι μέρος που κατοικείται κυρίως από την εκάστοτε εργατική τάξη κάθε εποχής, πρόσφυγες, μετανάστες, φτωχούς, καταφρονεμένους και «λαικούς». Το προσφυγικό και εργατικό dna της περιοχής παραμένει επομένως αναλλοίωτο ανα τους αιώνες και όσοι είχαν τη τύχη να το λάβουν έχουν πολλές ενδιαφέρουσες ιστορίες να σας διηγηθούν.

Το πρώτο που έχουν να σας πουν είναι πως Πρόνοια σημαίνει αλληλεγγύη. Τόσοι άνθρωποι που γνώρισαν και γνωρίζουν την φτώχεια, τη πείνα, τη στέρηση, το κρύο και το χαμηλό μεροκάματο δεν θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν τη ζωή διαφορετικά παρά μόνο στηρίζοντας ο ένας τον άλλον και προσφέροντας ο καθείς με το υστέρημά του.

Μια τέτοια συνήθεια φέρνει τους ανθρώπους κοντά, τους κάνει φίλους κι αδερφούς, δημιουργεί θαυμάσιες ιστορίες και γειτονιές, λαικές και αλληλέγγυες, και διαμορφώνει συνειδήσεις φιλανθρωπίας και αγάπης προς τον πλησίον πέρα από φυλετικές, κομματικές, θρησκευτικές  ή όποιες άλλες διαφορές.

Κάθε οικογένεια που αντιμετώπιζε πρόβλημα, τουλάχιστον τα δικά μου χρόνια εκεί, ήταν οικογένεια όλων, έχαιρε της συμπαράστασης και της βοήθειας των περισσότερων κατοίκων και τα παιδιά της ήταν παιδιά όλης της γειτονιάς. 

Αυτές σε γενικές γραμμές είναι οι δικές μου αναμνήσεις από την περιοχή, οι δικές μου αφηγήσεις και οι ιστορίες που κυλάν ακόμη μέσα στο ναυπλιώτικο κεφάλι μου.

Έπειτα ήρθε ο καταναλωτισμός, ο ατομισμός και ο υπερδανεισμός. Πολύς κόσμος έφυγε από την περιοχή ζητώντας καλύτερες συνθήκες και πιο γκλαμουράτες γειτονιές και τα σπίτια τα κατέλαβαν οι μεταναστάτες που αποτελούσαν τη καινούρια φθηνή εργατική δύναμη της περιοχής αλλά και της χώρας ολάκερης. Το προσφυγικό dna συνέχιζε απτόητο.

Το ίδιο και το κλίμα της αλληλεγγύης. Μόνο που αυτή τη φορά, αυτό το κλίμα εκφράστηκε κυρίως μέσα από μια μαγική και μυστήρια Πύλη. Μια Πύλη τοποθετημένη στη θέση του παλιού ψιλικατζίδικου δίπλα από το παλιό αστυνομικό τμήμα της πόλης.

Αυτή η Πύλη στέκει μέχρι τις μέρες μας εκεί και θα συνεχίζει να στέκει θυμίζοντας σε όλους εμάς τους αυτόχθονες Προνοιώτες και κωλοπλένηδες, το ιστορικό παρελθόν μας και το γεμάτο ευθύνες μέλλον μας.

Η Πύλη αυτή δυστυχώς, μέσα στο ζοφερό περιβάλλον της εποχής, βάλλεται αδίκως και χρειάζεται την αμέριστη συμπαράσταση όλων όσων ακούνε ακόμη το αίμα της αληθινής  ιστορίας τους. Ας της δώσουμε μια βοήθεια. Το χρωστάμε στους εαυτούς μας, τους γονείς και τους παππούδες μας.

Το κείμενο αφιερώνεται στην Προνοιώτισσα κυρία Λέλα Λαπαθιώτη, εθελοντικό μέλος της Πύλης Πολιτισμού, στον αδερφικό Προνοιώτη δεξιό φίλο της και πατέρα μου Αντώνη και στον συμμαθητή μου στο 3ο δημοτικό σχολείο της Πρόνοιας Νίκο Χουσείν που τον είχαμε τότε σαν αδερφό μας.